شناخت خدا با "خدا "(قسمت اول)

شناخت خدا با "خدا "(قسمت دوم)

كيفيت صلوات بر پيامبر(ص)

مقام حضرت خديجه در پيشگاه خدا و رسول اكرم

نمونه‏اى از اشعار حضرت خديجه درباره پيامبراكرم

ختم نبوت (زهرا دنیایی)

احاديث اخلاقي

- امام صادق( علیه السلام):اگر دو روز عمرت را به تاخیر انداختند، یکی از آن دو روز را برای به دست آوردن ادب که حسنات اخلاقی و حقایق معنوی است قرار داده تا به وسیله ی آن برای روز مرگت یاری بجویی.

( کافی: 80/150، حدیث من ولد فی الاسلام، حدیث 132، وسائل الشیعه: 19/266، باب 6، حدیث 24559) 

- از امام سجاد( علیه السلام) روایت شده است:کسی که احساس شرافت و بزرگواری می نماید، دنیا نزد او خوار و بی مقدار است.

(تحف العقول: 278، بحارالانوار، 75/135، باب 21، حدیث 3)

- امام صادق (ع) فرمود: فرشته‌اي مردي را بر در خانه‌اي ديد.به او گفت چرا اينجا ايستاده‌اي؟ مرد گفت: نه بين ما خويشاوندي است و نه حاجتي به او دارم، تنها مي‌خواهم براي پروردگار جهان به او سلام و محافظتش كنم. فرشته به او گفت: من فرستادة خدايم به سوي تو، پروردگارت تو را سلام مي‌رساند و مي‌فرمايد: مرا زيارت كردي و براي من تعهّد نمودي، حتماً بهشت را بر تو واجب كردم و تو را از خشم خويش معاف داشتم و از آتش نجات دادم.

  توضیح: و نيز در حديث است كه «سلام» از اسماء خداوند است كه آنرا در بين بندگان به وديعت نهاده است.

- امام صادق(ع) فرمود: بندة مؤمن تا زماني كه خاموش است از نيكوكاران نوشته شود

چون لب به سخن گشود ممكن است از بدكاران نوشته شود.

- پيامبر (ص) فرمود: آنانكه در دنيا نادانشان خواندند و آنها تحمّل كردند، به آنها بدي نمودند و آنها عفو كردند، بدون حساب به بهشت درآيند. و نيز پيامبر فرمود: مكارم اخلاق عبارتند از عفو از كسي كه بتو ستم كرده، پيوستن به آنكه از تو بريده، نيكي به آنكه به تو بدي كرده و عطا به آنكه محرومت ساخته است.

- پيامبر (ص) فرمود: محبوبترين راهِ بنده بسوي خداوند نوشيدن دو جرعه است، جرعة

خشمي كه با خويشتن داري از آن جلوگيري كني و جرعه مصيبتي كه با شكيباييِ خود بازگرداني.

- امام باقر (ع) فرمود: خداوند بيامرزد كسي را كه بين دو دوست ما الفت برقرار مي‌كند.

- اميرالمؤمنين (ع) فرمود: از مجادله و ستيزه جوئي بپرهيزيد زيرا آنها دلهاي برادران را

بيمار كند و سبب نفاق شود.

- پيامبر (ص) فرمود: آخرين سفارش جبرئيل هر گاه كه بر من نازل مي‌شد اين بود كه اي

محمّد، از خصومت با مردم بپرهيز.

- امام رضا (ع) فرمود از پيامبر (ص) سؤال شد ممكن است مؤمن ترسو باشد؟ فرمود آري،

عرض شد آيا بخيل مي‌شود؟ فرمود: آري. عرض شد ممكن است دروغگو باشد؟ فرمود: نه.

- علي (ع) فرمود: هيچ بنده‌اي طعم ايمان را نچشد مگر اينكه دروغ را ترك كند، چه شوخي باشد و چه جدّي.

- پيامبر اكرم (ص) به ابوذر فرمود: اگر در مجلسي سخن لغوي بگويي تا ديگران را بخنداني

به جهنمي كه بين آسمان و زمين است افكنده مي‌شوي. پس واي بر كسي كه دروغ بگويد تا آنان را بخنداند.

- امام صادق (ع) فرمود: هر كس غيبت برادر ديني‌اش را در مجلسي بشنود و از او دفاع

كند و غيبت را ردّ نمايد خداوند هزار نوع شرّ را در دنيا و آخرت از او دفع مي‌كند و اگر قوّت دفع داشته باشد ولي از وي دفاع نكند كيفر گناهش هفتاد برابرِ گناه غيبت كننده خواهد بود.

- پيغمبر (ص) فرمود: آيا آگاه نكنم شما را به چيزي كه از زنا هم بدتر است. آن عبارت است از اين كه شخص از برادرش بدگويي كند.

- امام صادق (ع) فرمود: آنكه اسرار مردم را برملا مي‌سازد خداوند از ولايت خود خارجش كند و شيطان نيز او را به ولايت خويش نپذيرد.

- رسول اكرم (ص) فرمود: جبرئيل پيوسته مرا نسبت به همسايه سفارش مي‌كرد به طوريكه گمان كردم همسايه ارث مي‌برد.

- امام صادق (ع) فرمود: خوشرفتاري با همسايه خانه‌ها را آباد، روزي را زياد و مرگ را به تأخير مي‌اندازد.

- امام باقر (ع) فرمود: اگر در منطقه‌اي يك نفر شبي را گرسنه بخوابد، خداوند در روز قيامت به اهل آن منطقه نظر نمي‌كند.

- امام صادق (ع) فرمود: اميرالمؤمنين با مردي ذمّي، همسفر شد. چون به دو راهي رسيدند، اميرالمؤمنين راه را به سمت كوفه كج نكرد بلكه بقدري با او رفت. ذمي پرسيد: مگر قصد كوفه نداشتي؟ حضرت فرمود: دستور پيامبر ماست كه انسان هنگام جدا شدن از همسفرش چند قدمي بدرقه‌اش كند

- امام صادق (ع) فرمود: چهار چيز در هر كس باشد ايمانش كامل است و اگر از سر تا پا گناه باشد آسيبي به او نرسد، آنها عبارتند از راستگويي، اداي امانت، شرم و خوشخويي

- امام صادق (ع) فرمود: تا مي‌تواني با كساني معاشرت كن كه نفع تو به آنها برسد، زيرا گاهي بنده در عبادت كوتاهي مي‌كند ولي اخلاقش نيكوست و به همين سبب خداوند او را به درجة روزه‌دارِ شب زنده‌دار مي رساند.

- رسول اکرم فرمود: كاملترين مؤمنين از حيث ايمان خوشخوترين آنهاست و بهترين شما كسي است كه با همسرش بهترين رفتار را داشته باشد.

- امام صادق (ع) فرمود: سه چيز است كه اگر كسي يكي از آنها را براي خداوند انجام دهد بهشت بر او واجب مي‌شود: انفاق در فقر، خوشرويي با همة مردم و رعايت انصاف نسبت به ديگران.

- پيامبر (ص) فرمود: هر كه چهار خصلت داشته باشد اگر از سر تا پا غرق گناه باشد خداوند گناهانش را مبدّل به حسنات گرداند: راستگويي، داشتن حيا، خوش‌خلقي، سپاسگزاري.

- پيامبر (ص) فرمود: اگر خداوند حياء را از بنده‌اش بگيرد، در آن صورت بنده، دشمن خدا مي‌شود. با رفتن حيا، ايمان نيز مي‌رود و او به شيطاني دور از رحمت خداوند مبدّل مي‌گردد.

- حبيب خثعمي گويد امام صادق (ع) فرمود: دوست بداريد براي مردم آنچه را براي خودتان دوست مي‌داريد. اين روايت به اسناد مختلف از معصومين مختلف نقل شده است ؛ و مضمون آن «پايه و اساس» اخلاق است.  

- مُرازم از امام صادق (ع) نقل مي‌كند كه آن حضرت فرمود: خداوند در قرآن مي‌فرمايد قولوا للنّاس حسناً”  يعني با مردم به خوبي معاشرت كنيد و در  در جماعاتشان حاضر شويد تا آنچه ميان شما و آنان متفاوت است مشخص شود. و نيز در حديث ديگري حضرت (ع) فرمود: زينت ما باشيد، اگر صلة رحم را ترك كنيد و در تشييع جنازه‌ها شركت نكنيد و به عيادت بيماران نرويد و نيز خوش‌خو و امانت‌دار نباشيد، ماية اندوه و ننگ ما خواهيد بود. آنگونه خود را به صفات زيبا مزين كنيد كه چون بگويند فلاني جعفري است حق ما اداء شود، چونان اصحاب علي كه امانتدارترين و صادق‌ترينِ قبيلة خويش بودند، آنچنان كه مردم به هر كه چنين بود مي‌گفتند گويا شيعة علي است.

- و نيز در احاديثي از اهل بيت عصمت و طهارت رسيده است كه با مردم مدارا كنيد به اين نحو كه، آن چيزي را كه كراهت دارند بر آنها تحميل نكنيد و از آنچه قدرت فهم آنرا ندارند با آنها سخن مگوييد كه دشمن شما مي‌شوند.    

- و نيز از علي (ع) است كه: بايد در قلب تو نياز به مردم، با نرمي در گفتار و خوشرفتاري با بي‌نيازي از آنها در پاكدامني و عزّت جمع شود.   

- امام صادق (ع) فرمود: خود را براي خوشرفتاري با همنشين خود آماده كن، خلق و خويت را نيكو گردان و زبانت را نگه دار و خشمت را فرو بر، و سخنان بيهوده را رها كن، عفو را پيشه ساز و بخشنده باش.     

- اميرالمؤمنين (ع) فرمود: «واستُر ذهبك و ذهابك و مذهبك» يعني سرمايه و مسير و هدف خويش را پنهان كن. و نيز همان حضرت فرمود آشكار كردن امر، قبل از آنكه محكم شود سبب تلاشي آن است.

- در حديث است كه نفرين اگر جاي حقّي نيابد به صاحبش باز گردد و خودِ او را گرفتار كند. و باز در حديث است كه نفرين تاريكي مي‌آورد همان گونه كه دعا در حقّ ديگران، خودِ انسان را صافي و نوراني مي‌كند.

و نيز مجرّب است كه اهل لعن و نفرين، خود به فقر و نكبت دچار مي‌شوند. اين مطلب نسبت به هر باطن ناپاك و شرخواهي صادق است، يعني آن كه نيتش براي ديگران خير نيست، خود به شرورِ بافيده براي ديگران و افكار منفي كه براي آنها پرداخته، گرفتار مي‌شود.  

- حضرت صادق (ع) فرمود: از ما نيست آن كه به هنگام خشم بر خود مسلّط نباشد و كسي كه با يارانش بخوبي رفتار نكند و به آنان كه با او خوش اخلاقي كرده‌اند خوش خلقي نشان ندهد و رعايت نمك خوارگي را ننمايد.

- امام باقر (ع) فرمود: زاير خانة خدا اجر و پاداشي ندارد اگر اين سه خصلت در او نباشد: تقوايي كه او را از نافرماني خدا باز دارد، حلمي كه به وسيلة آن جلوي غضبش را بگيرد، با همنشينش بخوبي رفتار كند.

- حضرت علی (ع) فرمود:ه چنان با مردم معاشرت كنيد كه اگر از آنها دور شديد مشتاق ديدار شما باشند.

 - امام صادق (ع) فرمود: خداوند گروهي را كه دوست دارد گرفتارشان مي‌كند، زيرا پاداش بزرگ در برابر بلاي بزرگ است، پس چه زيباست صبر نمودن در برابر خشم.

- امام صادق (ع) فرمود: با مردم مدارا كنيد تا كردار شما نزد آنان بزرگ جلوه‌گر شود و با آنان عداوت مورزيد كه خوار و زبون مي‌گرديد.

- پيامبر (ص) فرمود: خداوند از مؤمن پيمان گرفته كه او را به چهار چيز يا يكي از آنها مبتلا سازد: حسد مؤمنان، تجسّس منافقان تا نقطة ضعفي براي او بيابند، دشمني از كفّار كه با او بستيزد، شيطاني كه گمراهش نمايد.

- امام صادق (ع) فرمود: آنكه براي اشخاص، فضيلتي قائل نباشد در غرور است.

- پيامبر (ص) فرمود: روزگاري خواهد آمد كه سلامتي، ده جزء دارد. نُه جزء آن در كناره‌گيري از مردم و جزء ديگرش در خاموشي است.

- حضرت صادق (ع) نقل مي‌كند كه هر كه چهل قدم با مؤمني همگام باشد خدا از حق او در قيامت سؤال مي‌كند.

 توضیح:گوئيم از اين حديث بر مي‌آيد كه مسافران بايد پس از سفر نيز از حال هم جويا بوده نسبت به هم بي‌مهري نكنند، چنانچه در ادامة همين حديث حضرت (ع) مفضّل را به اين دليل كه از رفيقش بي‌خبر است و حتي جاي خانة او را نمي‌داند توبيخ مي‌كند.

- پيامبر (ص) فرمود: مكارم اخلاق دنيا و آخرت پيوستن به كسي است كه از تو بريده، بخشيدن به آنكه محرومت ساخته، گذشتن از كسي كه به تو ستم كرده، نيكي به آنكه به تو بدي كرده.

توضیح: اين حديث به خوبي مصاديق مدارا را بيان مي‌كند و در اينكه آنها را مكارم اخلاق آخرت نيز عنوان كرده است لطائف بسياري است كه این مقال گنجايش آن را ندارد. “يا ايها الانسان إنّك كادِحُّ إلي ربك كدْحاً”.

 - حضرت رضا (ع) فرمود: هر كس فقيري را ملاقات كند و به گونه‌اي بر او سلام نمايد كه با سلام نمودن بر ثروتمند فرق داشته باشد، منتظر عذاب خداوند باشد.

- امام صادق (ع) فرمود: دوستانت را زياد كن زيرا براي هر مؤمني حق شفاعت يا دعاي اجابت شده اي است.

- امام صادق (ع): دوستي كردن با چند دسته به صلاح مومن است: يكي عاقل، (ع) اگر چه بخشنده نباشد ولی از عقلش بهره‌مند مي‌شود. دوم كريم و بخشنده، دوستي با او را ترك نكنید گر چه عاقل نباشد، زيرا با خردمندي خود از كرمش بهره مي‌بريد. سوم، دوستان قديمي كه در احاديث به ادامة دوستي با ايشان سفارش شده حتي آن را از نشانه‌هاي ايمان شمرده‌اند. چهارم آنكه عيب‌هاي مومن را به او تذكّر دهد. رفيق آنست كه با تو صادق باشد نه اينكه تو را تصديق كند. پنجم آنكه مومن را در حين گرفتاري رها نسازد. رسول خدا (ص) فرمود اگر رهايت ساخت برادر تو نيست. ششم: راستگو باشد و هفتم: خنده‌رو.